الشيخ رسول جعفريان

69

صفويه در عرصه دين ، فرهنگ و سياست ( فارسى )

عبد الله بن فارس بن احمد تازى قرشى مالكى ياد كرده است . « 1 » كتاب ديگرى با عنوان الرد على الرافضة از ابو حامد محمد المقدسى متوفاى 885 هجرى نوشته شده كه مفصل به مباحث خلافت پرداخته و در كفر شيعه به تفصيل سخن گفته است . « 2 » از معروف‌ترين كتاب‌هاى ضد شيعه در قرن دهم ، كتاب الصواعق المحرقة فى الرد على اهل البدع و الزندقة از ابن حجر هيتمى متوفاى 974 است . وى اين كتاب را در رمضان سال 950 هجرى در مكه تدريس كرده و دليل آن را لكثرة الشيعة و الرافضة و نحوهما الآن بمكة المشرفة اشرف بلاد الاسلام ، عنوان كرده است . « 3 » قاضى نور الله شوشترى ( م 1019 ) كتاب الصوارم المهرقه را در رد بر اين اثر نوشت . همچنين احمد بن محمد بن لقمان ( م 1021 ) در يمن كتاب البحار المغرقة را در رد بر ابن حجر نوشت . « 4 » اين هم گفتنى است كه رساله‌اى با نام المنهج القويم فى تسليم التقديم از تقى الدين حسن بن علىّ بن داود حلى در دست است كه به زبان شعر ، مناظرهء خود را با علماى بغداد بيان كرده است . « 5 » نمونهء ديگر از آثارى كه آن زمان در سرزمين عثمانى بر ضد شيعه نوشته شده ، رسالة فى مذهب الرفض و التشيع و ذكر قبح اعتقاداتهم و افعالهم و اقوالهم است كه در حدود سال 1000 هجرى تأليف شده است . « 6 » رسالهء ديگر در اين موضوع درة الموحدين و ردّة الملحدين ( فى الرد على ملحدى اردبيل ) است كه براى كتابخانهء با يزيد عثمانى ، آن هم توسط ابراهيم فرزند شيخ الاسلام موسى الحلبى نوشته شده است . « 7 » رسالهء ديگرى با نام سيف [ على ] الرافضين از سيد علىّ بن سيد ابراهيم بن سيد مصطفى الدياركى در دست است كه آن را به سال 1127 نوشته و در آن ، دربارهء روافض و احكام اسراى رافضى بحث كرده و نوشته است : جايز است زنان آنان به كنيزى گرفته شده و مردانشان فروخته شوند : « فعلى هذا ، انّ المسلمين اذا غلبوا على الرافضيين و سبّوا نساءهم فيجوز . . . » از اين رساله نسخه‌اى در مكتبة المكة

--> ( 1 ) . افندى ، همان ، ج 3 ، ص 346 - 347 ( 2 ) . مقدسى ، ابو حامد محمد ، الرد على الرافضة ، تحقيق عبد الوهاب خليل الرحمن ، بمبئى ، الدار السلفية ، 1403 ( 3 ) . ابن حجر هيتمى ، الصواعق المحرقه ، تحقيق عبد الوهاب عبد اللطيف ، قاهره ، ص 3 . دربارهء اين مؤلف و نقل و نقد برخى از مطالب او نك : خوانسارى اصفهانى ، همان ، ج 1 ، صص 345 - 364 ( 4 ) . طباطبائى ، موقف الشيعة من هجمات الخصوم ، ص 38 به نقل از شوكانى ، البدر الطالع ، ج 1 ، ص 118 ( 5 ) . نسخهء آن كه اكثر برگهايش به خط علامهء مجلسى است به شمارهء 9885 در كتابخانهء مرعشى نگهدارى مىشود . ( 6 ) . رمضان ششن و . . . ، فهرست مخطوطات مكتبة كوپريلى ، ج 2 ، ص 574 ( 7 ) . رمضان ششن و . . . ، همان ، ج 1 ، ص 349 . نسخه‌اى از نواقض فى الرد على الروافض مير مخدوم نيز در همين فهرست كوپريلى ، ج 2 ، ص 489 معرفى شده است .